 |
|
|
Güçlü ve büyük bir Hortum
| Resim: Güçlü ve büyük bir Hortum (Daha fazla resim için Fırtına ve Kasırga bölümüne bakınız) |
| Resim Hakkında Bilgiler: |
Hortum nedir Nasıl Oluşur?
********************************
Hortum (İngilizce'de Tornado ya da Twister) Kümülüs bulutları ile bağlantılı olarak silindir şekilinde dönerek gezen bir rüzgar türüdür. Bu "hortum" bulutlardan yere kadar uzanır ve büyük yıkıcı güce sahip olan bir doğa felaketidir. Hortumlar hakkında bir bilimsel teori ilk olarak 1917 yılında Alfred Wegener tarafından üretilmiştir ve bu teori günümüzde de doğru olarak kabul edilmektedir.
Bir denizin ya da gölün üzerinde meydana gelen bir hortum, yerden emdiği sular ile bir "Su hortumu" oluşturur.
Bir hortumun meydana gelmesi çok karmaşıktır, ve hala tatmin edici bir bilimsel açıklama ortaya sürülememiştir. Ayrıntılara yönelik soruların hepsi cevaplandırılamamış olmasına rağmen, bir hortum'un mekanik özellikleri iyi tanınmaktadır. Belli koşullar altında dünyanın her yerinde ve her zaman hortumlar oluşabilir. Atmosferin bir hortum üretmesinde, ne belli bir zaman ne de belli bir coğrafya sınırı bulunur. Ama bir hortum oluşma olasılığı az veya çok olan bölgeler ve zamanlar kabaca şekilde belirlenebilir
Bir hortumun oluşabilmesi için atmosferin yüksek bölümlerine kadar çıkabilecek konveksiyon olmasi gerekir: Atmosferin katlarini zayiflatan, dik olarak göğe çıkan ve yükseldikce soğuyan hava; atmosferin 1 - 2 kilometre yükseklerine kadar nemli hava bulunması ve bu nemli konveksiyonu başlatacak, güneş ışıklarının yere çarpmasıyla oluşan bir sıcak hava termiği.
Bu tür fırtınaların oluşması için katkıda bulunan diğer bir etken, havada ve bulutlardaki su buharinda bulunan ısıdır. Ancak kondensasyon ile etkili hale gelen bu ısı katkısı hali hazırda var olan ısı ile birlikte bir nemli konveksiyon'u mümkün kılar. Nemli konveksiyon olmadan diğer koşullar, kücük-tromb denilen zararsiz hortumlar olusturabilirler, ama eger bu kücük-tromb'lar nemli konveksiyon termiği ile temasa geçerse bunlar da gercek bir hortum oluşturabilir. Dünyanın kuzey yarımküresinde oluşan hortumlar, saatin tersi yönde, güney kümede olusan hortumlar saat yönünde döner.
Mezosüklon hortumlar
Mezosüklon hortumların yukarıda anlatılanlara ek özellikleri, iki ayrı yönden gelen rüzgarın birbiri ile kesişmesi; yani yükseğe dogru yönlerinin degişmesi. Bu şartlar altında dönerek yükselen bir rüzgara (mezosüklon'a) sahip olan bir "Süper-hücre" olusur. Bu Süper-hücre saatlerce sürebilir ve dev dolu-taneleri, bardaktan boşanırcasına yagmur, ve yukarıdan gelip yere çarpan 200km/sa hızında "düşen-rüzgar"lar yaratabilir. Böyle bir süper-hücre'nin bir hortum oluşturması olasılığı %10-%20 civarindadir.
kaynak:http://tr.wikipedia.org/wiki/Hortum |
| Rating: |
3.93 (53 Oy:) |
| Boyut: |
51.5 KB |
|
|
