 |
|
|
Safranbolu İlçesi
| Resim: Safranbolu İlçesi (Daha fazla resim için Karabük bölümüne bakınız) |
| Resim Hakkında Bilgiler: |
İlin en gelişmiş ilçesi olup il merkezine 8 km uzaklıktadır. Kuruluşu çok eskilere dayanan ilçede tarihsel değerler ve kültür dokusu korunarak günümüze kadar bir bütünlük içinde aktarılmıştır. Bu nedenle bölgesinde bir turizm merkezi konumundadır. Coğrafi konumu Safranbolu'nun tarih boyunca bölgenin idari ve ticari merkezi olmasını sağlamıştır.
İlçenin 20 mahallesi ve 54 köyü mevcuttur. Nüfusunun 32150'si merkezde 13820'si ise köylerde yaşamaktadır. Yüzölçümü 1023 Km2, denizden yüksekliği 500 metredir. İlçeye ait en önemli yükselti Sarı Çiçek Tepesi(1750 m)dir. İklim yönüyle de Karadeniz ve İç Anadolu iklimi arasında bir geçiş kuşağındadır.
Geleneksel Türk Toplum yaşantısına ait tüm özellikleri yansıtan ve tarihi geçmişinin yaratmış olduğu kültürel mirası çevresel dokusu içerisinde koruyan örnek bir kent olan Safranbolu UNESCO tarafından "Dünya Miras Listesi"ne alınmıştır.
Bugün Dünya Kültür Mirasına dahil edilen ve sit alanı olarak tespit edilen eski şehir merkezinde 1008 adet tarihi eser tescil edilmiştir. Bu eserler arasında; 1 özel müze, 25 cami, 5 türbe, 8 tarihi çeşme, 5 hamam, 3 han, 1 tarihi saat kulesi, 1 güneş saati ve yüzlerce ev ve konak bulunmaktadır. Bunların dışında höyükler, tarihi köprüler ve kaya mezarları bulunmaktadır.
Müzekent Safranbolu insanlara bir dönemin tarihi ve kültürel atmosferini yaşama imkanını sunarken, doğal güzellikleriyle de ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Ayrıca Yörük Köyü tarihi dokusunu koruyan önemli yerleşim birimlerinden birini teşkil eder.
Safranbolu'da her yıl Ağustos Ayının 2. Haftasında "Uluyayla Şenlikleri", 20-24 Eylül'de "Altın Safran Belgesel Film Festivali" düzenlenmektedir.
Safranbolu Tarihi Evleri*
*Geleneksel Türk Mimarisiyle Safranbolu Evleri*
Safranbolu'yu ülkemizde ve dünyada ön plana çıkaran en önemli unsur
geleneksel Türk mimarisi tarzındaki Safranbolu evleridir. Bu evler bir
yandan kentsel konumlarıyla diğer yandan mimarileriyle dikkate
değerdirler. Başka bir anlatımla Safranbolu Evleri yüzlerce yıllık bir
süreçte oluşan Türk kent kültürünün günümüzde yaşamaya devam eden en
önemli yapı taşlarıdır. Bu nedenle Safranbolu evleri hakkında yeterli
bilgi sahibi olabilmek için, yörenin ikliminden başlayarak kültürü; aile
yapısı, ekonomisi ve gelenekleri hakkında bilgi tdinmek gerekir.
İlçe merkezinde 18 ve l9.yy. ile 20.yy. başlarında yapılmış yaklaşık
2000 geleneksel Türk evi bulunmaktadır. Bu eserierin 800 kadarı yasal
koruma altındadır.
Evler Safranbolu'nun iki ayrı kesiminde ıplanmış durumdadır.
Birincisi "Şehir" e bilinen ve kışlık olarak kullanılan kesim, ikincisi
"Bağlar" diye bilinen ve yazlık olarak kullanılan kesim. Şehir, yönetim
merkezinin bulunduğu Kale, alışveriş merkezinin bulunduğu Çarşı, evlerin
bulunduğu Akçasu, Gümüş, Musalla, Kıranköy ve Tabakhane semtlerinden
oluşmaktadır. Bu kesim, iklimin olumsuz etkilerine karşı komuş, alçak
rakımlı iki vadinin içindedir. Burada evler birbirine yakın, sokaklar
dardır. Bağlar birkaçyüz metre daha yüksekte, hava akımlarına açık ve
daha geniş araziler üzerindedir. Hemen hemen herkesin kışlık bir de
yazlık evi vardır. Yöre halkının şehirdeki evinde yaşar ve yazın
havaların ısınmasıyla Bağlardaki yazlık evine göçer. Ancak "Çarşı"da
üretim ve ticaret hayatı yazın da aynen sürer. Safranbolu'da şehrin
oluşumunda hem fonksiyonellik ön planda tutulmuş, hem de estetik
kaygılar hiçbir şekilde terk edilmemiştir. Fonksiyonellik yönünden
konutlarla-kamu binalarının, pazarlarlaşıların yerleşim düzeni,
yol-sokakydan yapısı örnek gösterilebilir.
Tüm evler kendilerine göre daha merkezi konumdaki kamu binalarına,
dini yapılara ve anıt eserlere dönüktür. Hangi evden bakılırsa bakılsın
manzara kapanmaz. Evlerin yakın pian cepheleri kör, uzak plan cepheleri
açık ve birbirlerini izleyecek konumdadır.
Ticaret bölgesi şehrin merkezinde, pazarlar bu bölgenin hemen
çevresinde, çevreyi kirletici etkisi olan demircilik, bakırcılık ve
dericilik gibi üretim alanları ise daha alt ve kenar kısımlardadır. Ayrı
ayrı kurulan tahıl pazarı, sebze pazarı, hayvan pazarı ve odun pazarında
malını paraya çeviren yöre halkı bu pazarların çok yakınında bulunan ve
tamamen lonca düzeni ile örgütlenen Yemeniciler, Semerciler, Saraçlar,
Manifaturacılar, Demirciler ve Bakırcılar Çarşıları'ndan alışverişlerini
yapıp ihtiyaçlarını karşılarlar.
Şehrin ortasında bulunan meydana yönelik yollar ve sokaklar tamamen taş
kaplıdır. Anıt eserlerin avluları ve meydanlar da taş kaplıdır.
*Kültürel Mirasın Korunması*
Ağırlıklı olarak bir Osmanlı Dönemi şehri olan Safranbolu, daha çok
18. ve 19 yy. geleneksel Türk toplum yaşantısını günüınüze
aktarınaktadır. Şehir Türk kent kültürünün ve ınimarisinin bir zirvesini
oluşturdugu için yeni tarz aranmamış ve 1940'lara kadar fazla
değişikliğe uğramaksızın kendi doğal
gelişimi içinde, bakım ve onarımlarla koruna gelmiştir. Bu tarilılerde
Deınir-Çelik endüstirisinin kurulınası ile Karabük hızlı bir gelişmeye
sahne olmuş ve yeni cazibe merkezi haline gelmiştir. Bu sayede,
ülkemizde . hızlı kentleşmenin ve değişimin yaşandığı 1950 sonrası
dönemde Safranbolu hiçbir bozulma riski yaşaınamış, kentleşme tilmü ile
Karabiik'te ve daha sonraki diinemde Safranbolu' nun ayrı bir kesimini
oluşturan "Kıranköy-Hastarla" mevkiinde yoğunlaşmıştır.
1975'lere gelindiğinde ilçede yerel yönetiın, üniversitelerle
işbirliği yaparak korumacılık benimsetme ve yayma çabalarına girişıniş,
bıı yılın "Diinya Mirası Yılı" olmasından da yararlanarak Safranbolu'yu
ülkeınizde ve dünyada ön plana çıkarmayı başarmıştır. Bu yıl içinde
"Safranbolıı Mimari Değerler Haftası" düzenlenmiş ve ilerki yıllarda da
tekrarlanınıştır. 1976 yılında ise "Safranbolu Evleri" sergileri
açılarak büyük ilgi görınüştür. Yöre halkına benimsetilen ve merkezi
hükümetin dikkatini de çeken bu çalışmalar 1976 yılının sonunda
Safranbolu için koruma kararı alınmasını sağlamıştır. Bu ilk koruına
kararı ile kültürel, tarihsel ve yasal gerekçeler izah edilerek, planlı
koruma sağlanıncaya kadar geçiş dönemi yapılaşma koşulları ortaya
konmuştur. Korunacak yapılar belirlenmiş, yol formunu yaratan öğelerin,
yolların ve yol dokusunun, bahçe duvarlarının, doğal görüntünün
korunması ve altyapı öğelerinin denetim altında tutulması öngörülmüştiir.
1985 yılında Taşınmaz Kültür Varlıkları Yüksek Kurulu'nca şehrin iki
bölgesi (Çarşı ve Bağlar) kentsel sit alanı olarak ilan edilmiş, ve
bugün sayıları 1117'si bulan sivil mimarlık ve anıt eseri de koruma
altına alınmıştır. Aynı kararla şehrin koruma imar planının Belediyece
yaptırılması benimsenmiştir. Safranbolu Koruma İmar Planı ise 1991
yılında kabul edilerek uygulamaya konulmuştur.
KAYMAKAMLAR EVİ*
18-19. yy. Türk toplumu geçmişini kültürünü ve yaşam biçimini
yansıtan Safranbolu evleri arasında önemli bir örnektir.
Sahibi Safranbolu kışlası kumandanı Hacı Mehmet Efendi'dir. Kentsel
dokusunu ve tüm mimari özelliklerini günümüze dek koruyabilmiş ilçemizde
1979 yılında kamulaştırılıp restorasyonu tamamlanmıştır.
16.12.1981 tarihinde eğitim merkezi olarak hizmete açılmıştır.
Safranbolu çarşısı içinde Hıdırlık yokuşu sokağı üzerinde bulunan yapı;
kitle, plan ve cephe olarak özgün bir Türk evi niteliğindedir
*MÜMTAZLAR KONAĞI*
1888 Yılında Gazi Süleyman Paşa Medresesi Baş Müderrisi Müftü ve
Müderris Ziya Efendi tarafından yapılmıştır. Evin planı Ziya Efendi'nin
Hanımı Resisül Ülemadan Rumeli Kazaskeri Nefize Hanım tarafından
çizilmiş ve inşası 5 yılda tamalanarak kullanılmaya başlanılmıştır.
Çeşme mahallesindeki bu konak Osmanlı mimarisinin en belirgin
özelliklerini gösterir.
*KAVSALAR EVİ*
19. yy.lın ilk yarısında Safranbolu'nun ilk kiremit ve tuğla
imalatçısı Damaklıoğlu Hacı Ahmet Efendi tarafından kızı Sıdıka Hanım
adına Gümüş Semtinde yapılmıştır. Sıdıka Hanım Hacı Mustafa Kavsa Oğlu
ile evlenir ve evin adı Kavsalar Evi olarak anılır.
*KARAÜZÜMLER EVİ*
İlçemizde Hacı Halil Mahallesi; Mesut sok. üzeirnde ahşap çatkıları,
dikdörtgen biçimi ile dikkati çeken Karaüzümler Evi'nin Mehmet Karaüzüm
tarafından 19.yy.'lın sonlarına doğru yaptırıldığı söylenmektedir.
Arnavut kaldırımı mescit sokağı ve Bahçeye bakan cephedeki sofa çıkması
ile dikkati çeken bu evin üçer pencereli köşe odaları pencere boyutları
ile olağanüstü görüntü oluşturur.
*KİLECİLER EVİ*
1884 yılında Hacı Mehmet Efendi tarafından yaptırılmıştır. Her iki
sokağın eğimine göre biçimlenen yapı tam anlamıyla bir köşe evidir.
Temel taş duvarlı, üst katlar ahşap çatkı arasında kerpiç dolgudur. iki
cephede üst kat zarif işlemeli taş konullar üzerinde dışarıya taşarak
inşa edilmiştir.
Kaynak: "http://www.karabukum.net" |
| Rating: |
4.03 (38 Oy:) |
| Boyut: |
53.3 KB |
|
|
